Muayenehanesi olan hekimlerin bağımsız çalışma haklarını sınırlayan Özel Hastaneler Yönetmeliği’nin kimi hükümlerinin yürütmesinin durdurulması ve iptali talebiyle açılan davada, Danıştay 10. Dairesi talebin kısmen kabulüne karar verdi.
Danıştay 10. Dairesi’nin kararında, 30 Ocak 2025 tarih ve 32798 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği’nin 17. maddesinin 4. fıkrasında yer alan “öncelikle özel sağlık kuruluşlarındaki kadrolu tabiplerden olmak üzere” ibaresinin, 24. maddesinin 2. fıkrasının birinci cümlesinin, 2. fıkrasının ikinci cümlesindeki “sözleşme yaptığı hastanelerin birinde” ibaresinin, 4. fıkrasının ve geçici 7. maddesinde yer alan “7 Ocak 2023 tarihinden önce” ibaresi ile “sözleşme yapacakları özel hastaneden en fazla ikisinde” ibaresinin yürütmesinin durdurulmasına karar verildi.
Kararda, hastanın sağlık durumunun aciliyeti olan ve sevkinin mümkün olmadığı durumlarda konsültan olarak davet edilecek hekimin “öncelikle özel sağlık kuruluşlarındaki kadrolu tabiplerden olmak üzere” belirlenmesinin, hastanın başka tabiplerin konsültasyonunu isteme hakkının da sağlık hakkı, dolayısıyla da devletin bireylerin sağlığını koruma yönündeki pozitif yükümlülüğü kapsamında ele alınması gerektiği belirtildi. Kararda “Uyuşmazlık hastanın konsültasyon isteme hakkına yönelik kanun hükmü olan 2219 sayılı kanunun 25. maddesi çerçevesinde incelendiğinde, anılan maddede, hususi hastanede yatan hastaların tıbbi müşavere (danışma) veya tedavi için dışardan istedikleri hekimleri çağırabileceklerinin düzenlenmesi karşısında, hastanın başka tabiplerin konsültasyonunu isteme hakkına ‘öncelikle özel sağlık kuruluşlarındaki kadrolu tabipler arasından davet edilme’ yönünde dava konusu düzenleme ile getirilen kısıtlamanın anılan kanun hükmünü aşar nitelikte olması sebebiyle hukuka aykırı olduğu anlaşılmaktadır” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verildi.
Karar ile muayenehanede çalışan hekimlerin hastalarının tedavilerini özel hastanelerde yapabilme haklarına getirilen ve daha önce yargı kararıyla iptal edilen hükümleri yeniden düzenleyen yönetmelik hükümlerinin de yürütmesinin durdurulmasına karar verildi. Yönetmeliğin 24. maddesinin 2. Fıkrasında; özel hastanelerin ilgili uzmanlık dalındaki toplam kadro sayısının üçte birini aşmayacak şekilde tabiple sözleşme yapabileceği, muayenehanesi bulunan 60 yaş üstü tabiplerin sözleşme yaptığı hastanelerin birinde bu kadro sınırlamasına tabi tutulmayacağı kurala bağlanmıştı. Danıştay 10. Dairesi ara kararlarla getirilen kısıtlamaların hukuki ve tıbben gereklerine dair bilgi ve belgelerin dosyaya sunulmasına karar vermişti. Kararda şu ifadelere yer verildi:
“Sağlık Bakanlığı tarafından E.2025/1580 sayılı dosyada ara kararına verilen cevapta, muayenehanesi bulunan hekimlerden özel hastane ile sözleşme imzalamayan hekim sayısının bakanlıkları kayıtlarında bulunmadığı, il sağlık müdürlüğü kayıtlarında bulunduğu, ilgili branştaki toplam kadro sayısı bir ve üç arasında olan özel hastanelerin bir hekim ile sözleşme imzalayabilecekleri yönünde açıklamalara yer verildiği, her il özelinde, o ildeki özel hastanelerde bulunan ameliyathane sayısı ile söz konusu ameliyathanelerin kullanım kapasitelerinin dava konusu düzenlemede yer alan kota sayıları ile planlamada dikkate alınıp alınmadığının ve ameliyathanelerin kullanım kapasitesinin belirlenmesinde kadro dışı geçici çalışan ve kurumsal sözleşme ile çalışmakta olan hekimlerin de göz önünde bulundurulup bulundurulmadığı hususuyla ilgili olarak ve 1/3 oranının belirlenmesi sürecinde hukuken geçerli somut bilgi ve belgelere dayanan herhangi bir bilimsel çalışma yapılıp yapılmadığına ilişkin olarak da herhangi bir cevap verilmediği anlaşılmaktadır.”
Sonuç olarak da yürütmeyi durdurma kararı şöyle gerekçelendirildi:
“…düzenleme ile getirilen sözleşme zorunluluğunun, kadro sınırlamasına bağlanmasına ilişkin düzenleme öncesi herhangi bir planlama çalışması yapılmadığı ve özel hastanelerde bulunan ameliyathane sayısı veya ameliyathanelerin kullanım kapasitesi gibi hizmet kapasitesine ilişkin kriterler dikkate alınmaksızın 1/3 oranında kadro kotasının belirlendiği, başka bir ifadeyle davaya konu edilen söz konusu düzenleme yapılmadan önce herhangi bir planlama yapılmadığı görülmektedir. Buna göre, sağlık hizmetinin niteliği de göz önüne alındığında, davalı idare tarafından dava konusu düzenlemelerin sebep unsurlarının somut olarak ortaya konulamadığı, planlama yapma konusunda davalı idareye tanınan takdir yetkisinin hukukun genel ilkelerine, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanıldığından söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Hukuka aykırılığı bu şekilde ortaya konulmuş olan bu düzenlemeye (kadro sınırlaması) bağlı olarak muayenehanesi bulunan 60 yaş üstü tabipler yönünden getirilen muafiyete ilişkin kuralda da hukuka uygunluk bulunmamaktadır.”
Kararda ayrıca sözleşme imzalanan hastanede muayenehaneden gelen hastaya öngörülen müdahalenin yapılamadığı durumlarda tabibin istediği başka bir hastanede bu işlemin yapılması için ilgili il sağlık müdürlüğü tarafından vaka bazlı özel izin verilebileceğine dair düzenlemenin “vaka bazlı özel izin prosedürünün nasıl işletileceği, iznin kim tarafından (hastane mesul müdürü, ilgili hekim v.s.) nasıl isteneceği, değerlendirme kriterlerinin neler olacağı, ne kadar sürede sonuçlandırılacağı, acil hallerde, mesai saatleri dışında ya da tatil günlerinde bu sürecin nasıl yürütüleceği gibi hususlarda herhangi kurala yer verilmediği görülmekte olup, düzenlemedeki bu belirsizliklerin uygulamada tereddütlere ve hizmet sunumunda aksaklıklara sebebiyet vereceği” değerlendirilerek yürütmesinin durdurulmasına karar verildi.
Yönetmelikte yürürlükten kalkan düzenlemenin tarihi esas alınarak geçici madde ile getirilen sınırlandırmaya ilişkin hükmün yürütmesi de durduruldu. Karar, şöyle gerekçelendirildi:
“Yönetmeliğin geçici 7. maddesinde, ‘7 Ocak 2023 tarihinden önce muayenehanesi bulunan hekimler, sözleşme yapacakları özel hastaneden en fazla ikisinde bu yönetmeliğin 24. maddesinde yer alan kadro sınırlamasından muaf tutulur. Bu hekimlerin muayenehanelerini kapatmaları halinde üç ay içinde aynı ya da farklı ilde tekrar muayenehane açmaları durumunda muafiyetleri devam eder’ kuralına yer verilmiş ve böylece 7 Ocak 2023 tarihinden önce muayenehane işletmekte olan hekimlere, hastalarının teşhis ve tedavilerini yapabilmeleri için sözleşme imzalayacakları özel hastanelerden en fazla ikisi için kota sınırlamasından muafiyet tanınmıştır. Yukarıda dava konusu yönetmeliğin 24. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde yer alan ‘Özel hastaneler, ilgili uzmanlık dalındaki toplam kadro sayısının üçte birini aşmayacak şekilde tabiple sözleşme yapabilir’ ibaresinin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu tespit edildiğinden, söz konusu düzenleme ile getirilen kota sınırlamasından muaf tutulmaya yönelik geçici maddede de bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.”
